Witamina C (kwas askrobinowy)

glog Witamina C to inaczej kwas askorbinowy lub dehydroaskorbinowy. To właśnie dzięki niej uświadomiono sobie ogromne znaczenie witamin dla zdrowia, a niekiedy nawet życia człowieka. Zauważono, że marynarze wypływający w dalekie rejsy mimo wystarczającego zaopatrzenia w pożywienie, a więc kasze, mięso czy inne produkty (z konieczności – bez świeżych warzyw i owoców), niezwykle łatwo zapadali na różne choroby. Wypadały im zęby, krwawiły dziasła, źle się goiły albo odnawiały zagojone już rany, byli osłabieni fizycznie, a morska podróż często kończyła się śmiercią. Sytuacja poprawiła się, gdy dietę marynarzy zaczęto uzupełniać kwaszoną kapustą i owocami cytrusowymi (bogatymi w witaminę C).

Funkcje witaminy C:

łagodzi objawy przeziębienia i skraca czas choroby, jednak nie chroni przed nią
wpływa na wzrost tkanek
witamina C pomaga we wchłanianiu żelaza, manganu, a także zmniejsza toksyczność selenu, miedzi, wanadu,kobaltu i rtęci
obniża również ilość selenu i miedzi
wapń i mangan zmniejszają wydalanie witaminy C z moczem
odgrywa dużą rolę w uaktywnianiu się witaminy B9 (kwasu foliowego)
współdziała w wytwarzaniu ciał odpornościowych
wzmacnia system immunologiczny
zwiększa odporność na choroby zakaźne
obniża cholesterol, polepsza sprawność fizyczną
działa przeciwalergicznie
przyspiesza gojenie ran
ochrania przed substancjami rakotwórczymi
ma znaczącą rolę dla oddychania komórkowego
tworzy kolagen, chrząstki i kości
jest aktywatorem licznych enzymów
chroni przed skutkami stresu
bierze udział w syntezie hormonów kory nadnerczy
pobudza dojrzewanie czerwonych krwinek
neutralizuje szkodliwy wpływ wolnych rodników
zabezpiecza przed szkorbutem
większa wchłanianie manganu i zmniejsza toksyczność selenu oraz miedzi
u cukrzyków podwyższa odporność oraz reguluje poziom glukozy we krwi
bierze udział w tworzeniu tłuszczów oraz białek
bierze udział w przekształcaniu tryptofanu do serotoniny, hormonu „dobrego nastroju”
doskonały dla alergików i w astmie jako środek przeciwzapalny
chroni przed szkorbutem
poprawia sprawność fizyczną
chroni przed skutkami stresu
uczestniczy w regeneracji witaminy E
według najnowszych odkryć naukowców, dieta bogata w witaminę C opóźnia proces starzenia i pojawiania się zmarszczek
stosowanie wyższych niż zalecane dawek witaminy C w czasie ciąży może być szkodliwe dla płodu, jednak nie jest potwierdzony w badaniach klinicznych
w wyniku stosowania witaminy C zwiększa się skuteczność leków stosowanych przy infekcjach układu moczowego, ma ona również działanie przeczyszczające

Profilaktyka:

gojenie ran
obniżenie poziomu cholesterolu
leczenie astmy
w przeziębieniach
niektórych formach nowotworów
w chorobach degenercyjnych
zatruciach

Skutki niedoboru witaminy C:

szkorbut
samoistne krwawienia
uszkodzenia naczyń krwionośnych
krwawe wybroczyny
złe gojenie i odnawianie się ran
rozpulchnienie dziąseł
zmiany w zębach (np. zgorzel)
bolesność stawów i mięśni
obrzęki kończyn, osłabienie
utrata apetytu
obniżenie wydolności fizycznej
stałe zmęczenie
depresja
osteoporoza
niedokrwistość
nadczynność gruczołu tarczowego
zaburzenia neurologiczne
wtórne infekcje
schorzenia żołądka
zapalenie błony śluzowej
przedłużenie okresu zaziębienia organizmu i trudności w leczeniu zakażeń
zbyt mała ilość witaminy C powoduje zwiększone wydalanie witaminy B6
ostatecznie może dojść do śmierci

Przedawkowanie witaminy C:

powstawanie kamieni nerkowych
bóle głowy
rozstrój żołądka
trudności z zasypianiem
nudności
biegunkę
wymioty
wysypkę skórną
zazwyczaj jego nadmiary wydalane są z organizmu wraz z moczem

Co wpływa na polepszenie wchłaniania: witamina A, witamina B2, witamina B6, witamina E, bioflawonoidy, wapń, magnez, cynk

Źródła w żywności:

Witamina C znajduje się w świeżych owocach i warzywach. Doskonałym jej źródłem są zarówno owoce cytrusowe (cytryny, pomarańcze, grejpfruty), kiwi, melony, ananasy, jak i rodzime czarne oraz czerwone porzeczki, truskawki, jagody czarnego bzu, maliny, jeżyny. Jest jej dużo w brukselce, kapuście, kalafiorze, rzepie, cebuli, szpinaku, brokułach, groszku zielonym, kalarepie, szparagach. Znajduje się też w jabłkach, ziarnach soi, ziemniakach, pomidorach, karczochach.

Zawartość w 100 [g] lub [ml] produktu	[mg]
Dzika róża suszona	1700
Guava	230
Czarna porzeczka	183
Papryka czerwona	144
Brukselka	94
Papryka zielona	91
Kalafior	69
Szpinak	68
Truskawki	68
Poziomki	60
Papaja	60
Kiwi	59
Kapusta czerwona	54
Cytryny	50
Pomarańcze	49
Kapusta biała	48
Czerwona porzeczka	46
Pomidory	23

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę C dla różnych grup ludności^*

Grupy ludności	Witamina C
Grupy ludności	Zalecane normy dietetyczne [mg / dzień]	Bezpieczna maksymalna dawka nie powodująca ryzyka efektów ubocznych [mg / dzień]
Dzieci 1-3 lat	15	400
Dzieci 4-8 lat	25	650
Chłopcy 9-13 lat	45	1200
Młodzież męska 14-18 lat	75	1800
Mężczyźni 19-30 lat	90	2000
Mężczyźni 31-50 lat	90	2000
Mężczyźni 50-70 lat	90	2000
Mężczyźni powyżej 70 lat	90	2000
Dziewczęta 9-13 lat	45	1200
Młodzież żeńska 14-18 lat	65	1800
Kobiety 19-30 lat	90	2000
Kobiety 31-50 lat	90	2000
Kobiety 50-70 lat	90	2000
Kobiety powyżej 70 lat	90	2000
Kobiety ciężarne do 18 lat	80	1800
Kobiety ciężarne 19-30 lat	85	2000
Kobiety ciężarne 31-50 lat	85	2000
Kobiety karmiące do 18 lat	115	1800
Kobiety karmiące 19-30 lat	120	2000
Kobiety karmiące 31-50 lat	120	200

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Ciekawostki:

osoby palące, kobiety w ciąży, w okresie karmienia piersią, stosujące środki antykoncepcyjne oraz ludzie starsi potrzebują więcej witaminy C
witaminę C niszczy tlenek węgla, którym jest zanieczyszczone powietrze w miastach, dlatego też ich mieszkańcy powinni przyjmować jej zwiększone dawki
duża ilość witaminy C może wpływać na zafałszowanie wyników analizy krwi, moczu i stolca. Niekiedy maskuje obecność krwi w stolcu, a wyniki badań poziomu hemoglobiny i cukru we krwi u cukrzyków w okresie zwiększonego przyjmowania witaminy C mogą nie być wiarygodne

pregnency