witamina rozpuszczalna w tłuszczach
Retinol jest to forma witaminy A występująca w naturze, znajduje się głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Beta-karoten jest karetonoidem, który zostaje przetworzony przez naszą wątrobę na witaminę A
Witamina A nie na darmo stoi na czele „alfabetu witaminowego”, bierze ona bowiem udział niemal we wszystkich zasadniczych funkcjach naszego organizmu. Jest takim „strażnikiem, który stoi u wrót naszego organizmu”. Witamina A podobnie jak witamina E należy do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Pod nazwą „witamina A” kryje się wiele związków chemicznych wykazujących aktywność biologiczną charakterystyczną dla tej witaminy. Podstawową formą witaminy A jest Retinol, dlatego też witaminę tą inaczej nazywamy właśnie retinolem, dawna jej nazwa to akseroftol.
Funkcje:
- udział w procesie widzenia
- wpływa na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi
- korzystnie działa na serce
- pomaga w zwiększeniu odporności naszego organizmu
- blokuje działalność benzopirenu (związku rakotwórczego z dymu tytoniowego), przekształcając go w substancje nieszkodliwe dla zdrowia
- retinol oraz jego pochodne są stymulatorami wzrostu
- usuwa wolne rodniki
- zapobiega wysychaniu i rogowaceniu nabłonka,
- korzystnie oddziałuje na wzrost kości i włosów
Profilaktyka:
- choroby skóry, egzemy, grzybica, łuszczyca, trądzik, atopowe zapalenie skóry
- alergia skórna
- rozedma płuc
- oczy
- choroby dziąseł i zębów
- włosów
- choroba wrzodowa żołądka
- zaćma
- katarakta
- nowotwór
- nieżyt oskrzeli
- nadczynność tarczycy
- miażdżyca
- jaskra, gruźlica
- cholesterol
- szpiczak
- gronkowiec złocisty i infekcje bakteryjne
- wirusy
- choroby układu krążenia
- zaburzenia menstruacji i bezpłodność
- prawidłowy rozwój płodu
Objawy niedoboru witaminy A:
- kurza ślepota czyli zaburzenie widzenia w warunkach słabego oświetlenia
- zmiany w obrębie skóry, która staje się sucha , łatwo się łuszczy, ulega zrogowaceniu, pojawia się tzw. gęsia skórka
- kruche, wolno rosnące paznokcie
- suche, łamliwe włosy
- suchość oczu i uczucie pieczenia pod powiekami
- zaburzenie w funkcjonowaniu barier skórnych i śluzowych sprawia, że organizm staje się podatny na infekcje
- u dzieci objawem jest także zaburzenie wzrostu i rozwoju,ponieważ witamina A współdziała z hormonem wzrostu
- brak apetytu
- zaburzenia płodności
Przedawkowanie:
Witamina A może być bardzo toksyczna jeżeli zażywa się ją w dużych ilościach i przez dłuższy czas.
Uszkodzenia dotyczą:
- oczu,
- kości,
- krwi,
- skóry,
- ośrodkowego układu nerwowego,
- wątroby,
- układu rozrodczego
Objawy to:
- osłabienie
- nudności
- wymioty
- ból głowy
- uszkodzenie skóry
- zaburzenia psychiczne
- u kobiet zaburzenia miesiączkowania
- duże dawki witaminy A podawane podczas ciąży mogą wywołać przedwczesną akcję porodową, a także nieprawidłowości oraz trudności przy porodzie
- wzrasta ryzyko wystąpienia wad wrodzonych u dzieci
- ciężkie uszkodzenia prowadzą do ślepoty
- uszkodzenie wątroby często dotyczą dzieci , którym przypadkowo podaje się preparaty przeznaczone dla dorosłych
- przedawkowanie witaminy A może powodować wzrost ryzyka wystąpienia raka żołądka, osteoporozy, złamań kości
Co wpływa na polepszenie wchłaniania: kompleks witamin B, witamina C, witamina D, witamina E, wapń, fosfor, cynk, obecność tłuszczu.
Źródła w żywności
Głównym źródłem witaminy A są produkty pochodzenia zwierzęcego. Oczywiście duży udział w zaopatrzeniu naszego organizmu w tę witaminę mają również produkty roślinne, które zawierają prowitaminę A tj. karoteny. Najbogatszym źródłem witamina. A jest olej z wątroby ryb i zwierząt morskich, zwany popularnie tranem. Natomiast rekordowa dawka witaminy A znajduje się w wątrobie niedźwiedzia polarnego, w 125 g. zawiera ona dawkę 100 – krotnie przekraczającą dzienne zapotrzebowanie człowieka. chemiczną. Jeśli chodzi o prowitaminę A to bogatym źródłem beta-karotenu są owoce i warzywa o żółtym i pomarańczowym zabarwieniu i ciemnozielone liście warzyw np. marchewka, dynia, szpinak, sałata, zielony groszek, pomidory, rzeżucha, brokuły, a z owoców: morele, wiśnie, śliwki i pomarańcze. Poza tym karoteny są również obecne w mleku krów żywionych na pastwiskach oraz w przetworach uzyskiwanych z takiego mleka.
| Zawartość w 100 [g] lub [ml] produktu | [µg] |
| Tran | 18000 |
| Wątróbka drobiowa | 9700 |
| Wątroba wołowa | 7280 |
| Wątroba wieprzowa | 3090 |
| Olej z wątroby dorsza | 1800 |
| Marchew | 1650 |
| Natka pietruszki | 990 |
| Masło śmietankowe | 887 |
| Żółtko jaj | 770 |
| Szpinak | 707 |
| Dynia | 472 |
| Ser żółty podpuszczkowy | 363 |
| Mango | 300 |
| Morele | 231 |
| Koperek | 209 |
| Śmietana 18% | 150 |
| Sałata | 144 |
| Pomidor | 123 |
Zalecane normy dietetyczne na Witaminę A dla różnych grup ludności*
| Grupy ludności | Witamina A | |
| Zalecane normy dietetyczne [µg / dzień] | Bezpieczna maksymalna dawka nie powodująca ryzyka efektów ubocznych [µg / dzień] | |
| Dzieci 1-3 lat | 300 | 600 |
| Dzieci 4-8 lat | 400 | 900 |
| Chłopcy 9-13 lat | 600 | 1700 |
| Młodzież męska 14-18 lat | 900 | 2800 |
| Mężczyźni 19-30 lat | 900 | 3000 |
| Mężczyźni 31-50 lat | 900 | 3000 |
| Mężczyźni 50-70 lat | 900 | 3000 |
| Mężczyźni powyżej 70 lat | 900 | 3000 |
| Dziewczęta 9-13 lat | 600 | 1700 |
| Młodzież żeńska 14-18 lat | 700 | 2800 |
| Kobiety 19-30 lat | 700 | 3000 |
| Kobiety 31-50 lat | 700 | 3000 |
| Kobiety 50-70 lat | 700 | 3000 |
| Kobiety powyżej 70 lat | 700 | 3000 |
| Kobiety ciężarne do 18 lat | 750 | 2800 |
| Kobiety ciężarne 19-30 lat | 770 | 3000 |
| Kobiety ciężarne 31-50 lat | 770 | 3000 |
| Kobiety karmiące do 18 lat | 1200 | 2800 |
| Kobiety karmiące 19-30 lat | 1300 | 3000 |
| Kobiety karmiące 31-50 lat | 1300 | 3000 |
*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)
Ciekawostki:
- kobiety przyjmujące środki antykoncepcyjne potrzebują mniej witaminy A.
- doustne środki antykoncepcyne zwiększają witaminę A
- organizm potrzebuje cynku aby wykorzystać zmagazynowaną witaminę A
- kobiety w ciąży i karmiące mogą spożywać witaminę A pod kontrolą lekarza
- cynk zwiększa przyswajanie witaminy A , a selen wspomaga działanie beta-karotenu
- witaminę A należy spożywać w czasie posiłku lub po posiłku, bo wtedy ułatwia się jej przyswajanie
Suplementy zawierające witaminę A:
- Beta Carotene - 900 µg
- Lion Kids + witamina D - 150µg
- Full Spectrum – 150 µg
- Vital A - 200 µg
- Vital B - 200 µg
- Vital O - 200 µg
- Vital AB - 200 ug
- Menopausal Formula - 150µg
- New life - 417 µg
- Protect 4 Life - 300 µg
- Mega Protect 4 Life - 833 µg
- Coenzyme Q10 - 100 µg
- Super Co Q10 Plus - 100 µg